Canxi: những vấn đề thường gặp

Canxi là gì?

Canxi là một loại khoáng chất có vai trò rất quan trọng trong cơ thể người. Trong cơ thể Canxi chiếm 1,5 – 2% trọng lượng cơ thể người, 99%  lượng canxi tồn tại trong xương, răng, móng và 1% trong máu. Canxi kết hợp với phospho là thành phần cấu tạo cơ bản của xương và răng, làm cho xương và răng chắc khỏe.

Canxi tồn tại trong cơ thể dưới hai dạng:

  • Canxi trong xương: cấu tạo thành phần hoá học của xương bao gồm: 25% nước, 20% protein, 5% lipit, một lượng nhỏ glycosaminoglycan và gần 50% là chất khoáng, trong đó hầu hết chất khoáng là muối canxi.
  • Canxi ngoài xương: Lượng canxi trong dịch ngoài tế bào và tổ chức mềm ở người bình thường không quá 10 g. Canxi ngoài xương cần thiết cho các hoạt động thần kinh cơ và quá trình đông máu.

Hiện tượng Thiếu canxi

Có thể do lượng ăn vào không đủ hoặc do hấp thu từ đường ruột kém gây ra tình trạng thiếu canxi. Khi cơ thể bị thiếu canxi mạn tính, để duy trì nồng độ canxi trong máu cơ thể sẽ tự huy động canxi từ trong xương ra, do đó ảnh hưởng đến sức khỏe của xương. Chính vì vậy việc thiếu hụt canxi mạn tính là một trong những nguyên nhân quan trọng của việc giảm khối lượng xương và loãng xương. Ảnh hưởng của của thiếu canxi sẽ dẫn đến những nguy cơ sau:

  • Thiếu xương (mật độ khoáng của xương thấp hơn bình thường)
  • Loãng xưỡng (mật độ xương rất thấp)
  • Tăng nguy cơ gãy xương

Thiếu canxi lâu dài trong khẩu phần có dẫn tới những bệnh lý nghiêm trọng như: bệnh cao huyết áp và ung thư ruột. Lượng canxi (dưới 600 mg/ngày) và áp lực máu có mối liên quan ngược chiều (khi lượng canxi giảm, tỉ lệ mắc bệnh cao huyến áp tăng).

Hiện tượng Thừa canxi

Rất hiếm gặp các trường hợp thừa canxi trong máu hay tích trữ thừa trong mô do tiêu thụ quá nhiều canxi do lượng canxi khi ăn vào dư thừa, canxi sẽ được bài tiết ra khỏi cơ thể. Tuy nhiên khi dùng thuốc canxi liều cao, kéo dài có thể dẫn đến một số tác dụng phụ thường thấy như sau:

  • Sỏi thận
  • Tăng canxi huyết và suy thận
  • Giảm hấp thu các khoáng chất cần thiết khác như sắt, kẽm, magiê và phospho.

Các loại bệnh có thể gặp khi thiếu canxi

Sức khoẻ xương và loãng xương

Thiếu canxi trong khẩu phần dẫn đến tình trạng rối loạn khoáng hóa tại xương. Thiếu canxi mạn tính (do hấp thu canxi kém ở ruột non, do khẩu phần ăn không đủ canxi) là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến giảm mật độ xương, gây ra bệnh còi xương ở trẻ em và loãng xương ở người lớn.

Bệnh tim mạch

Canxi đóng vai trò quan trọng cho co bóp của cơ tim và chất dẫn truyền thần kinh, do vậy thiếu can xi dẫn tới rối loạn hoạt động của tim. Một số nghiên cứu cho thấy nạp đủ lượng canxi khuyến nghị có thể làm giảm nguy cơ bệnh tim và đột quỵ. 

Can xi còn gắn với acid mật và chất béo trong đường tiêu hóa thành dạng không hòa tan, dẫn đến làm giảm cholesterol máu. Ngoài ra đủ canxi còn có tác dụng tốt cho hệ tim mạch gián tiếp qua bài tiết của hormone Calciotropic, còn làm giảm ngưng tạp tiểu cầu và tác dụng chống tắc nghẽn mạch máu.

Tăng huyết áp

Một số nghiên cứu đã nhận thấy việc nạp đủ lượng canxi cần thiết có thể làm giảm nguy cơ bị tăng huyết áp. Bổ sung can xi đủ hàng ngày ngăn chặn dòng calcium từ bên ngoài tế bào xâm nhập vào trong tế bào. Ở tế bào mỡ, việc giảm canxi nội bào ức chế tổng hợp acid béo và kích hoạt phân giải men tiêu mỡ, dẫn đến hiệu quả chống béo phì.

Canxi còn đóng vai trò điều hòa hoạt động của hệ thống liên võng, điều hòa hoạt động của natri và kali qua màng tế bào, làm giãn cơ trơn của mạch máu và áp lực động mạch.

Tiền sản giật

Tiền sản giật là một trong những biến chứng sản khoa nghiêm trọng, khi một phụ nữ mang thai bị tăng huyết áp và có các rối loạn về thận khiến protein xuất hiện trong nước tiểu. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây nên biến chứng trong quá trình chuyển dạ và sinh con, thậm chí có thể gây tử vong ở phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh. 

Đối với phụ nữ nạp vào ít hơn 900 mg canxi mỗi ngày, dùng sản phẩm bổ sung canxi trong thai kỳ (1.000 mg/ ngày hoặc nhiều hơn) sẽ giúp làm giảm nguy cơ tiền sản giật. Tuy nhiên, phụ nữ mang thai có thể có đủ canxi từ chế độ ăn uống lành mạnh. Việc bổ sung canxi trong thai kỳ cần tuân theo chỉ định của bác sỹ..

Sỏi thận

Thành phần chính của sỏi thận là canxi oxalat. Một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng lượng canxi hấp thụ từ sản phẩm bổ sung canxi liều cao có liên quan đến nguy cơ bị sỏi thận cao hơn, đặc biệt ở người lớn tuổi. Trong khi canxi từ thực phẩm dường như không gây ra sỏi thận. 

Đối với hầu hết mọi người, các yếu tố khác (chẳng hạn như không uống đủ nước) có thể có ảnh hưởng lớn hơn đến nguy cơ sỏi thận so với lượng canxi nạp vào nhiều.

Giảm cân

Cơ chế này liên quan tới việc canxi kết hợp với chất béo trong thức ăn và acid mật trong đường tiêu hóa thành hỗn hợp khó hòa tan và được bài tiết ra theo phân, góp phần giảm cholesterol và chất béo được hấp thu vào cơ thể.

Mặt khác canxi kích thích hoạt động men lypase phân giải tế bào mỡ. Mặc dù một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc bổ sung canxi giúp giảm cân theo thời gian, hầu hết các nghiên cứu đều cho thấy canxi – từ thực phẩm hoặc chế phẩm bổ sung vào chế độ ăn uống – ít có tác động đến trọng lượng cơ thể và lượng chất béo trong cơ thể.

Nguy cơ bệnh khi thừa canxi

Y văn đã đưa ra những trường hợp sử dụng thuốc bổ sung canxi liều cao kéo dài, gây tăng nồng độ canxi trong máu, từ đó gây nên những biến chứng không tốt cho sức khỏe. Những dấu hiệu của thừa canxi là mệt mỏi, trầm cảm, buồn nôn và nôn, tiêu chảy. Nặng hơn có thể gây rối loạn nhịp tim, hạ huyết áp, đau vùng thận. Thừa canxi cũng có thể làm cản trở khả năng hấp thu sắt và kẽm của cơ thể,

Ở người lớn, quá nhiều canxi từ thực phẩm bổ sung có thể làm tăng nguy cơ bị sỏi thận, gây canxi hoá một số cơ quan phủ tạng (như thận, vú, khớp xương, gân), lắng đọng nhiều tại mạch máu, mảng xơ vữa, làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch. Một số nghiên cứu cho thấy những người tiêu thụ lượng canxi cao có thể làm tăng nguy cơ ung thư tiền liệt tuyến và bệnh tim.

Leave a comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *